{"id":2116,"date":"2022-05-07T12:11:12","date_gmt":"2022-05-07T10:11:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meteokosova.com\/?p=2116"},"modified":"2022-06-05T17:35:05","modified_gmt":"2022-06-05T15:35:05","slug":"moment-historik-ekspedita-shkencore-vendosi-stacionin-e-motit-ne-majen-me-te-larte-ne-bote-ne-malin-everest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/moment-historik-ekspedita-shkencore-vendosi-stacionin-e-motit-ne-majen-me-te-larte-ne-bote-ne-malin-everest\/","title":{"rendered":"Moment historik: Ekspedita shkencore vendosi stacionin e motit n\u00eb maj\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb bot\u00eb, n\u00eb Malin Everest"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb ekspedit\u00eb e re gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse shkencore e quajtur &#8220;Misioni i Samitit t\u00eb Tok\u00ebs 2022&#8221;, e cila \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e sondazhit t\u00eb dyt\u00eb k\u00ebrkimor shkencor t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Pllaj\u00ebn Qinghai-Tibet, po i \u00e7on shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb lart\u00ebsi t\u00eb reja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00eb 4 Maj, 2022, n\u00eb maj\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb bot\u00eb, n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi prej 8,848 metra, shkenc\u00ebtar\u00ebt kinez vendos\u00ebn stacionin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb monitorimit meteorologjik n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb M\u00ebrkur\u00ebn, ekuipazhi prej 12 an\u00ebtar\u00ebsh arriti n\u00eb maj\u00ebn e malit Everest, i njohur gjithashtu si mali Qomolangma, i cili do t\u00eb jet\u00eb vendndodhja e re p\u00ebr stacionin automatik t\u00eb motit. N\u00eb samit, an\u00ebtar\u00ebt e ekuipazhit p\u00ebrdor\u00ebn radar\u00ebt me sakt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb matur trash\u00ebsin\u00eb e akullit dhe bor\u00ebs. Ata gjithashtu mblodh\u00ebn mostra t\u00eb bor\u00ebs, akullit dhe shk\u00ebmbit p\u00ebr k\u00ebrkime t\u00eb m\u00ebtejshme.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stacioni me energji diellore \u00ebsht\u00eb projektuar p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar p\u00ebr dy vjet n\u00eb kushte t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb motit. Sipas raportimeve t\u00eb ndryshme t\u00eb mediave kineze, ai \u00ebsht\u00eb i pajisur me nj\u00eb sistem komunikimi satelitor p\u00ebr transmetimin e t\u00eb dh\u00ebnave dhe radioja \u00ebsht\u00eb koduar p\u00ebr t\u00eb transmetuar \u00e7do 12 minuta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sipas grupit Tibetan Plateau Research (ITP) n\u00ebn Akademin\u00eb Kineze t\u00eb Shkencave (CAS), ky stacion i motit \u00ebsht\u00eb n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb llojit t\u00eb tij, duke z\u00ebvend\u00ebsuar stacionin e vitit 2019, i cili ndodhet n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi prej 8,430 metra dhe ishte instaluar nga shkenc\u00ebtar\u00ebt amerikan dhe britanik n\u00eb an\u00ebn jugore t\u00eb malit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb nga detyrat kryesore t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb ekspedit\u00eb shkencore \u00ebsht\u00eb instalimi i tet\u00eb stacioneve meteorologjike me gradient lart\u00ebsie n\u00eb malin Everest. Tre nga tet\u00eb stacionet jan\u00eb instaluar tashm\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti. Stacionet jan\u00eb n\u00eb lart\u00ebsi 7,028 metra, 7,790 metra, 8,300 metra, dhe m\u00eb i riu tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb i larti n\u00eb 8,848 metra.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"632\" height=\"339\" src=\"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/AAWZYGQ.img_.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2117\" srcset=\"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/AAWZYGQ.img_.png 632w, https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/AAWZYGQ.img_-300x161.png 300w, https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/AAWZYGQ.img_-18x10.png 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 632px) 100vw, 632px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb dh\u00ebnat e mbledhura nga k\u00ebto stacione meteorologjike do t\u00eb japin nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb vlefshme p\u00ebr gjendjen e bor\u00ebs malore dhe akullnajave lokale, t\u00eb cilat kan\u00eb qen\u00eb burimi i ujit p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 10 lumenj t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb Azi q\u00eb ushqejn\u00eb miliarda njer\u00ebz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai gjithashtu do t\u00eb ndihmoj\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt t\u00eb kuptojn\u00eb dhe monitorojn\u00eb sistemin global t\u00eb monsunit, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb politikb\u00ebr\u00ebsit t\u00eb mund t\u00eb marrin vendime t\u00eb informuara n\u00eb lidhje me ndryshimin e klim\u00ebs, zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm dhe ruajtjen e biodiversitetit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, stacionet e reja t\u00eb motit pritet ta b\u00ebjn\u00eb ngjitjen m\u00eb t\u00eb sigurt, pasi af\u00ebrsisht nj\u00eb e kat\u00ebrta e vdekjeve n\u00eb mal ndodhin p\u00ebr shkak t\u00eb motit t\u00eb keq. M\u00eb par\u00eb, alpinist\u00ebt duhej t\u00eb mb\u00ebshteteshin vet\u00ebm n\u00eb parashikimet e motit, t\u00eb cilat ishin thjesht parashikime t\u00eb bazuara n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e modelit, por stacioni i ri do t\u00eb lejoj\u00eb q\u00eb parashikimet t\u00eb kombinohen me t\u00eb dh\u00ebnat e motit n\u00eb koh\u00eb reale, duke i b\u00ebr\u00eb ato m\u00eb t\u00eb sakta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u00eb nga mesi i shekullit t\u00eb 20-t\u00eb, Kina ka nisur ekspedita t\u00eb shumta k\u00ebrkimore n\u00eb malin Everest, por shumica e k\u00ebtyre studimeve jan\u00eb kryer n\u00ebn nj\u00eb lart\u00ebsi prej 6,000 metra, gj\u00eb q\u00eb \u00e7oi n\u00eb shum\u00eb pyetje pa p\u00ebrgjigje n\u00eb komunitetin shkencor rreth asaj se si ndryshimet klimatike po prek malin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por p\u00ebrgatitja p\u00ebr nj\u00eb ekspedit\u00eb si ajo q\u00eb ekuipazhi prej 12 an\u00ebtar\u00ebsh nd\u00ebrmori t\u00eb M\u00ebrkur\u00ebn, mori m\u00eb shum\u00eb se 200 njer\u00ebz dhe dy vjet pun\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekuipazhi ishte i pajisur me instrumentet m\u00eb t\u00eb avancuara shkencore t\u00eb disponueshme, t\u00eb tilla si drone, automjete sip\u00ebrfaq\u00ebsore pa ekuipazh, balona meteorologjike, aeroplan\u00eb dhe madje edhe helikopter\u00eb, sipas nj\u00eb artikulli lajmesh nga China Daily.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNd\u00ebrsa k\u00ebrkimi yn\u00eb vazhdon, un\u00eb besoj se do t\u00eb kemi m\u00eb shum\u00eb zbulime dhe zhvillime p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb me bot\u00ebn\u201d, tha Tandong p\u00ebr China Daily. \/MeteoKosova\/<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb ekspedit\u00eb e re gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse shkencore e quajtur &#8220;Misioni i Samitit t\u00eb Tok\u00ebs 2022&#8221;, e cila \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e sondazhit t\u00eb dyt\u00eb k\u00ebrkimor shkencor t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Pllaj\u00ebn Qinghai-Tibet, po i \u00e7on shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb lart\u00ebsi t\u00eb reja. M\u00eb 4 Maj, 2022, n\u00eb maj\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb bot\u00eb, n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi prej 8,848 metra, shkenc\u00ebtar\u00ebt &hellip;<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":2118,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[24,28],"tags":[],"class_list":["post-2116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina","category-bote"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/995de2c51ca94320b4715b62c1120602.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2116"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2123,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2116\/revisions\/2123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}