{"id":1938,"date":"2022-04-21T13:45:28","date_gmt":"2022-04-21T11:45:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meteokosova.com\/?p=1938"},"modified":"2022-06-05T17:25:24","modified_gmt":"2022-06-05T15:25:24","slug":"ne-neptun-u-vune-re-luhatje-drastike-te-temperatures","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/ne-neptun-u-vune-re-luhatje-drastike-te-temperatures\/","title":{"rendered":"N\u00eb Neptun u vun\u00eb re luhatje drastike t\u00eb temperatur\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Neptuni \u00ebsht\u00eb planeti i tet\u00eb larg nga dielli yn\u00eb. Larg drit\u00ebs dhe nxeht\u00ebsis\u00eb s\u00eb diellit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bot\u00eb jasht\u00ebzakonisht e ftoht\u00eb, me nj\u00eb temperatur\u00eb mesatare prej -220 grad\u00eb Celsius. Por jav\u00ebn e kaluar (11 Prill, 2022), nj\u00eb ekip nd\u00ebrkomb\u00ebtar astronom\u00ebsh than\u00eb se kishin matur nj\u00eb r\u00ebnie befasuese t\u00eb temperatur\u00ebs n\u00eb atmosfer\u00ebn e Neptunit, e ndjekur nga nj\u00eb ngrohje dramatike n\u00eb polin jugor t\u00eb planetit. Ata jan\u00eb t\u00eb hutuar dhe than\u00eb se k\u00ebto gjetje ishin t\u00eb papritura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit p\u00ebrdor\u00ebn Teleskopin Shum\u00eb t\u00eb Madh t\u00eb Observatorit Jugor Evropian dhe disa teleskop\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, si n\u00eb Tok\u00eb ashtu edhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb zbulimin e tyre. Ata publikuan rezultatet e rishikuara nga koleg\u00ebt n\u00eb &#8220;The Planetary Science Journal&#8221; m\u00eb 11 Prill (qasje e hapur).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Ndryshime t\u00eb papritura n\u00eb temperaturat e Neptunit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\">Ndryshimet e temperatur\u00ebs ishin befasuese dhe t\u00eb papritura, si\u00e7 tha Michael Roman, autori kryesor n\u00eb Universitetin e Leicester, MB.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Ky ndryshim ishte i papritur. Meqen\u00ebse ne kemi v\u00ebzhguar Neptunin gjat\u00eb ver\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb hershme jugore, ne prisnim q\u00eb temperaturat t\u00eb rriteshin ngadal\u00eb, jo m\u00eb t\u00eb ftohta.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"680\" height=\"485\" src=\"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/bdh-040822lkneptuneinline1desktop.jpg-2022-04-16-14-11-53.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1939\" srcset=\"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/bdh-040822lkneptuneinline1desktop.jpg-2022-04-16-14-11-53.jpg 680w, https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/bdh-040822lkneptuneinline1desktop.jpg-2022-04-16-14-11-53-300x214.jpg 300w, https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/bdh-040822lkneptuneinline1desktop.jpg-2022-04-16-14-11-53-18x12.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 680px) 100vw, 680px\" \/><figcaption><strong>Imazhet termike me rreze infra t\u00eb kuqe t\u00eb Neptunit t\u00eb marra nga Teleskopi Shum\u00eb i Madh (VLT) nga 2006, 2009 dhe 2018, dhe Teleskopi Subaru n\u00eb 2020. Imazhi n\u00ebp\u00ebrmjet ESO\/ M. Roman\/ NAOJ\/ Subaru\/ COMICS.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit e b\u00ebn\u00eb zbulimin pasi ekzaminuan rreth 100 imazhe termike infra t\u00eb kuqe t\u00eb Neptunit. Imazhet jan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb periudhe 17-vje\u00e7are. Ata zbuluan di\u00e7ka mjaft t\u00eb pazakont\u00eb: edhe pse vera jugore po fillonte n\u00eb planet, pjesa m\u00eb e madhe e planetit ishte ftohur gradualisht gjat\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, temperatura mesatare globale e Neptunit ra me 26 grad\u00eb Celsius midis 2003 dhe 2018. Pse?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00eb pas, gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit t\u00eb v\u00ebzhgimeve, temperaturat n\u00eb polin jugor t\u00eb Neptunit u ngroh\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike. N\u00eb fakt, ato u rrit\u00ebn me shpejt\u00ebsi me 29 grad\u00eb Celsius midis 2018 dhe 2020.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neptuni ka nj\u00eb vorbull polare relativisht t\u00eb ngroht\u00eb n\u00eb atmosfer\u00ebn e tij mbi polin e tij jugor. Megjithat\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk e kishin v\u00ebrejtur kurr\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj ngrohjeje t\u00eb shpejt\u00eb deri m\u00eb tani. Si\u00e7 theksoi Glenn Orton, nj\u00eb shkenc\u00ebtar i lart\u00eb k\u00ebrkimor n\u00eb Laboratorin Jet Propulsion t\u00eb NASA-s (JPL).<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>T\u00eb dh\u00ebnat tona mbulojn\u00eb m\u00eb pak se gjysm\u00ebn e nj\u00eb sezoni t\u00eb Neptunit, k\u00ebshtu q\u00eb askush nuk priste t\u00eb shihte ndryshime t\u00eb m\u00ebdha dhe t\u00eb shpejta.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Nj\u00eb bot\u00eb e ftoht\u00eb dhe e larg\u00ebt<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prej 4.5 miliard\u00eb km nga dielli, Neptuni \u00ebsht\u00eb \u00e7udit\u00ebrisht nj\u00eb vend shum\u00eb i ftoht\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs. Edhe me ndryshime, temperatura mesatare \u00ebsht\u00eb ende -220 grad\u00eb Celsius.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ashtu si Toka, stin\u00ebt ndryshojn\u00eb n\u00eb Neptun, vet\u00ebm shum\u00eb m\u00eb ngadal\u00eb, nj\u00eb stin\u00eb zgjat rreth 40 vjet, dhe nj\u00eb vit Neptuni korrespondon me 165 vjet Tok\u00eb. Stina e ver\u00ebs n\u00eb hemisfer\u00ebn jugore t\u00eb Neptunit filloi n\u00eb vitin 2005.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anija kozmike Voyager 2 e NASA-s fluturoi pran\u00eb Neptunit dhe h\u00ebnave t\u00eb tij m\u00eb 25 gusht 1989. \u00cbsht\u00eb ende e vetmja anije kozmike deri m\u00eb tani q\u00eb ka vizituar k\u00ebto bot\u00eb t\u00eb larg\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrfundimi: Astronom\u00ebt nuk jan\u00eb ende n\u00eb gjendje t\u00eb japin nj\u00eb shpjegim t\u00eb sakt\u00eb p\u00ebr luhatjen befasuese t\u00eb temperatur\u00ebs. Shkaqet e mundshme p\u00ebrfshijn\u00eb ndryshimet kimike n\u00eb stratosfer\u00ebn e Neptunit dhe ciklet e njollave diellore, pasi rrezet ultravjollc\u00eb t\u00eb diellit shp\u00ebrb\u00ebjn\u00eb molekulat e metanit n\u00eb startosfer\u00eb dhe mund t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb ngjarje t\u00eb rast\u00ebsishme t\u00eb motit ose ndoshta cikli diellor i diellit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vet\u00ebm v\u00ebzhgimet e m\u00ebtejshme do t\u00eb ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar shkakun ose shkaqet e luhatjeve t\u00eb temperatur\u00ebs. N\u00eb ve\u00e7anti, teleskopi jasht\u00ebzakonisht i madh i ESO-s (ELT) mund t\u00eb v\u00ebzhgoj\u00eb ndryshime t\u00eb tilla t\u00eb temperatur\u00ebs n\u00eb detaje m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe teleskopi hap\u00ebsinor James Webb do t\u00eb hartoj\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen kimike dhe temperatur\u00ebn e atmosfer\u00ebs m\u00eb sakt\u00eb se kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb. Dhe rezultatet e deritanishme tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb sistem atmosferik shum\u00eb m\u00eb kompleks dhe ndryshime me kalimin e koh\u00ebs. \/MeteoKosova\/<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neptuni \u00ebsht\u00eb planeti i tet\u00eb larg nga dielli yn\u00eb. Larg drit\u00ebs dhe nxeht\u00ebsis\u00eb s\u00eb diellit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bot\u00eb jasht\u00ebzakonisht e ftoht\u00eb, me nj\u00eb temperatur\u00eb mesatare prej -220 grad\u00eb Celsius. Por jav\u00ebn e kaluar (11 Prill, 2022), nj\u00eb ekip nd\u00ebrkomb\u00ebtar astronom\u00ebsh than\u00eb se kishin matur nj\u00eb r\u00ebnie befasuese t\u00eb temperatur\u00ebs n\u00eb atmosfer\u00ebn e Neptunit, e ndjekur &hellip;<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":1940,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[24,29],"tags":[],"class_list":["post-1938","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina","category-kuriozitete"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Neptune-Voyager-2-1989.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1938"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1941,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions\/1941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1940"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}