{"id":1550,"date":"2022-03-23T12:17:51","date_gmt":"2022-03-23T11:17:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.meteokosova.com\/?p=1550"},"modified":"2022-06-05T16:57:13","modified_gmt":"2022-06-05T14:57:13","slug":"dita-boterore-e-meteorologjise-paralajmerim-i-hershem-dhe-veprim-i-hershem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/dita-boterore-e-meteorologjise-paralajmerim-i-hershem-dhe-veprim-i-hershem\/","title":{"rendered":"Dita Bot\u00ebrore e Meteorologjis\u00eb: Paralajm\u00ebrim i Hersh\u00ebm dhe Veprim i Hersh\u00ebm"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekstremet e motit, klim\u00ebs dhe ujit po b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe intensive si pasoj\u00eb e ndryshimeve klimatike. M\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz jan\u00eb t\u00eb ekspozuar se kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb ndaj rreziqeve t\u00eb shumta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuk mjaftojn\u00eb m\u00eb parashikimet se si do t\u00eb jet\u00eb moti. Parashikimet e bazuara n\u00eb ndikim mbi at\u00eb q\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb moti dhe \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb njer\u00ebzit jan\u00eb jetike p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar jet\u00eb dhe mjete jetese.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb, nj\u00eb n\u00eb tre persona ende nuk mbulohen si\u00e7 duhet nga sistemet e paralajm\u00ebrimit t\u00eb hersh\u00ebm. Dhe, shum\u00eb shpesh, paralajm\u00ebrimet nuk arrijn\u00eb tek ata q\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr to.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prandaj, Dita Bot\u00ebrore e Meteorologjis\u00eb m\u00eb 23 Mars 2022 ka tem\u00ebn Paralajm\u00ebrimi i Hersh\u00ebm dhe Veprimi i Hersh\u00ebm dhe v\u00eb n\u00eb pah r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb jetike t\u00eb informacionit hidrometeorologjik dhe klimatik p\u00ebr reduktimin e rrezikut nga fatkeq\u00ebsit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Iniciativa e re madhore<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb nj\u00eb fjalim video n\u00eb ceremonin\u00eb e Dit\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Meteorologjis\u00eb, Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Kombeve t\u00eb Bashkuara Antonio Guterres pritet t\u00eb shpall\u00eb nj\u00eb iniciativ\u00eb t\u00eb re t\u00eb madhe mbi paralajm\u00ebrimet e hershme q\u00eb jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr p\u00ebrshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ndryshimet klimatike jan\u00eb tashm\u00eb shum\u00eb t\u00eb dukshme p\u00ebrmes motit m\u00eb ekstrem n\u00eb t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e bot\u00ebs. Po shohim val\u00eb m\u00eb intensive t\u00eb t\u00eb nxehtit dhe that\u00ebsir\u00eb dhe zjarre n\u00eb pyje. Ne kemi m\u00eb shum\u00eb avuj uji n\u00eb atmosfer\u00eb, gj\u00eb q\u00eb \u00e7on n\u00eb reshje ekstreme dhe p\u00ebrmbytje vdekjeprur\u00ebse. Ngrohja e oqeanit nxit stuhit\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme tropikale dhe rritja e nivelit t\u00eb detit rrit ndikimet,\u201d thot\u00eb Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i WMO Prof. Petteri Taalas n\u00eb nj\u00eb mesazh p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt e WMO dhe publikun.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ne presim q\u00eb ky trend negativ t\u00eb vazhdoj\u00eb. Sistemet e Paralajm\u00ebrimit t\u00eb Hersh\u00ebm jan\u00eb nj\u00eb mas\u00eb p\u00ebrshtat\u00ebse e provuar dhe efektive, e cila shp\u00ebton jet\u00eb dhe mjete jetese.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Pse ka r\u00ebnd\u00ebsi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb raport i WMO mbi statistikat e fatkeq\u00ebsive p\u00ebr 50 vitet e fundit tregoi se m\u00eb shum\u00eb se 11 000 fatkeq\u00ebsi t\u00eb lidhura me motin, klim\u00ebn dhe rreziqet e lidhura me ujin midis 1970 dhe 2019, pothuajse e barabart\u00eb me nj\u00eb fatkeq\u00ebsi n\u00eb dit\u00eb. Kishte 2 milion\u00eb vdekje \u2013 ose 115 n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Numri i fatkeq\u00ebsive \u00ebsht\u00eb pes\u00ebfishuar n\u00eb 50 vitet e fundit. Dhe kostoja ekonomike \u00ebsht\u00eb rritur. Ky trend pritet t\u00eb vazhdoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb, numri i viktimave ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike &#8211; pothuajse trefish &#8211; fal\u00eb parashikimeve m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb motit dhe planifikimit m\u00eb t\u00eb koordinuar t\u00eb menaxhimit t\u00eb fatkeq\u00ebsive.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Superkompjuter\u00ebt dhe teknologjia satelitore kan\u00eb leht\u00ebsuar hapa t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb ton\u00eb t\u00eb parashikimit dhe shfaqjen e sh\u00ebrbimeve t\u00eb p\u00ebrshtatura p\u00ebr p\u00ebrdoruesit, t\u00eb mb\u00ebshtetur nga dekada k\u00ebrkimesh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekziston nj\u00eb koordinim m\u00eb i fort\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar, rajonal dhe komb\u00ebtar, i shoq\u00ebruar nga mobilizimi aktiv i komunitetit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por mbetet shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb. Ka boshll\u00ebqe t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb v\u00ebzhgimet e motit, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vendet m\u00eb pak t\u00eb zhvilluara dhe shtetet e vogla ishullore n\u00eb zhvillim. K\u00ebto boshll\u00ebqe paraqesin rrezik p\u00ebr sakt\u00ebsin\u00eb e paralajm\u00ebrimeve t\u00eb hershme n\u00eb nivel lokal dhe global.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse WMO po drejton iniciativat p\u00ebr t\u00eb forcuar paralajm\u00ebrimet e hershme, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar v\u00ebzhgimet dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar q\u00ebndrueshm\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Paralajm\u00ebrimet e hershme n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb po ngrohet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Paralajm\u00ebrimet e hershme jan\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb jetike e p\u00ebrshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndodhja e ngjarjeve ekstreme \u00ebsht\u00eb e paprecedent\u00eb n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e v\u00ebzhguara dhe do t\u00eb rritet me ngrohjen globale, sipas Panelit Nd\u00ebrqeveritar p\u00ebr Ndryshimet Klimatike (IPCC).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bota p\u00ebrballet me rreziqe t\u00eb shumta klimatike t\u00eb pashmangshme gjat\u00eb dy dekadave t\u00eb ardhshme me ngrohjen globale prej 1.5\u00b0C (2.7\u00b0F) mbi epok\u00ebn para-industriale. Edhe tejkalimi i p\u00ebrkohsh\u00ebm i k\u00ebtij niveli t\u00eb ngrohjes do t\u00eb rezultoj\u00eb n\u00eb ndikime t\u00eb r\u00ebnda shtes\u00eb, disa prej t\u00eb cilave do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pakthyeshme. Rreziqet p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb do t\u00eb rriten, duke p\u00ebrfshir\u00eb infrastruktur\u00ebn dhe vendbanimet e ul\u00ebta bregdetare, sipas raportit t\u00eb IPCC mbi Ndikimet, P\u00ebrshtatja dhe Cenueshm\u00ebria.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekstremet e motit po ndodhin nj\u00ebkoh\u00ebsisht, duke shkaktuar ndikime kaskad\u00eb q\u00eb jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t&#8217;u menaxhuar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekstremet e nxeht\u00ebsis\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe m\u00eb intensive q\u00eb nga vitet 1950. T\u00eb gjitha rajonet jan\u00eb prekur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrqindja e cikloneve intensive tropikale (kategorit\u00eb 4-5) pritet t\u00eb rritet me m\u00eb shum\u00eb ngrohjen globale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Frekuenca dhe intensiteti i ngjarjeve t\u00eb reshjeve t\u00eb m\u00ebdha \u00ebsht\u00eb rritur q\u00eb nga vitet 1950 dhe kjo pritet t\u00eb vazhdoj\u00eb. Sip\u00ebrfaqja e tok\u00ebs e prekur nga that\u00ebsira m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe t\u00eb r\u00ebnda, nj\u00eb fatkeq\u00ebsi fam\u00ebkeqe me fillim t\u00eb ngadalt\u00eb, parashikohet gjithashtu t\u00eb rritet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Burimet <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dita Bot\u00ebrore e Meteorologjis\u00eb p\u00ebrkujton hyrjen n\u00eb fuqi m\u00eb 23 mars 1950 t\u00eb Konvent\u00ebs p\u00ebr krijimin e Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore Meteorologjike. Ai tregon kontributin thelb\u00ebsor t\u00eb Sh\u00ebrbimeve Komb\u00ebtare Meteorologjike dhe Hidrologjike p\u00ebr sigurin\u00eb dhe mir\u00ebqenien e shoq\u00ebris\u00eb. \/MeteoKosova\/<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekstremet e motit, klim\u00ebs dhe ujit po b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe intensive si pasoj\u00eb e ndryshimeve klimatike. M\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz jan\u00eb t\u00eb ekspozuar se kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb ndaj rreziqeve t\u00eb shumta. Nuk mjaftojn\u00eb m\u00eb parashikimet se si do t\u00eb jet\u00eb moti. Parashikimet e bazuara n\u00eb ndikim mbi at\u00eb q\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb moti dhe &hellip;<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":1551,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[24,28],"tags":[],"class_list":["post-1550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina","category-bote"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.meteokosova.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Picture_1_1.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1550"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1576,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1550\/revisions\/1576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meteokosova.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}